Σάββατο , 22 Ιούλιος 2017
Πρασίνισμα, Περιοχή Οικολογικής Εστίασης, Αμειψισπορά και ο ρόλος των ψυχανθών

Πρασίνισμα, Περιοχή Οικολογικής Εστίασης, Αμειψισπορά και ο ρόλος των ψυχανθών

Χρήστος Αυγουλάς, Ομότιμος Καθηγητής Γεωργίας στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Στη νέα ΚΑΠ 2014-2020 το 30% του Εθνικού Δημοσιονομικού Φακέλου (το 30% των ενισχύσεων), ή 574.308.000 ευρώ για την Ελλάδα, χορηγείται στους παραγωγούς ως «πράσινη ενίσχυση». Για να λάβουν επομένως οι αγρότες το 1/3 περίπου της επιδότησης, απαιτείται η τήρηση συγκεκριμένων υποχρεώσεων περιβαλλοντικού χαρακτήρα, που αναφέρονται στα εξής:

  • Γεωργικές εκμεταλλεύσεις με καλλιεργούμενες εκτάσεις μεγαλύτερες των 100 στρεμμάτων υποχρεούνται να έχουν δύο τουλάχιστον διαφoρετικές καλλιέργειες, μία κύρια και μία βοηθητική, με μέγιστη κάλυψη 75% για την κυρία και 25% για τη βοηθητική (σύστημα «μερικής» έστω αμειψισποράς).
  • Γεωργικές εκμεταλλεύσεις με καλλιεργούμενες εκτάσεις μεγαλύτερες των 300 στρεμμάτων πρέπει να σπέρνονται με τρεις τουλάχιστον διαφορετικές καλλιέργειες, με μέγιστη κάλυψη 75% για την κύρια και ελάχιστο ποσοστό 5% για καθεμία από τις άλλες δύο (ας το ονομάσουμε «φιλότιμη προσπάθεια» αμειψισποράς}.

Ως «διαφορετικές» καλλιέργειες θεωρούνται τα διαφορετικά είδη φυτών, π.χ. σιτάρι, κριθάρι, βρώμη, φακή, βίκος, μηδική κ.ο.κ.

Οι επίσπορες καλλιέργειες δεν υπολογίζονται ως διαφορετικές. Υπενθυμίζεται ότι οι επίσπορες είναι καλλιέργειες που σπέρνονται αργά το καλοκαίρι (συνήθως το 2ο δεκαπενθήμερο του Ιουλίου) και συγκομίζονται όσο το δυνατόν ενωρίτερα (αρχές φθινοπώρου, πριν την έναρξη πτώσης των θερμοκρασιών). Οι επίσπορες καλλιέργειες είναι ανοιξιάτικα φυτά (όταν καλλιεργούνται ως κύριες καλλιέργειες), όπως ο αραβόσιτος, η σόγια, το σουσάμι κ.ά., και έχουν ανάγκη ποικιλιών ή υβριδίων μικρού βιολογικού κύκλου και αρδευόμενης καλλιεργούμενης έκτασης.

Περιοχή Οικολογικής Εστίασης

Στις υποχρεώσεις του «πρασινίσματος» υπάρχει και η ανάγκη διατήρησης μιας Περιοχής Οικολογικής Εστίασης (ΠΟΕ).

Η υποχρέωση αυτή συνίσταται στο γεγονός ότι οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις με καλλιεργούμενες εκτάσεις μεγαλύτερες από 150 στρέμματα υποχρεώνονται να διατηρούν το 5% της έκτασης (7,5 στρέμματα στα 150) ως περιοχή οικολογικής εστίασης, που μπορεί να είναι:

  • Ακαλλιέργητη γη.
  • Δέντρα σε σειρά ή σε συστάδες μέγιστης επιφάνειας 3 στρ.
  • Τάφροι μέγιστου πλάτους 6 μ. (χαντάκια, υδατορέματα).
  • Ζώνες ανάσχεσης κατά μήκος υδατορεμάτων ή υδάτινων όγκων.
  • Ψυχανθή και όσπρια (αζωτοδεσμευτικές καλλιέργειες) με συντελεστή 0,7. Δηλαδή, 1 στρέμμα οποιουδήποτε ψυχανθούς μετράει ως 0,7 στρέμματα για την Περιοχή Οικολογικής Εστίασης, κάτι που σημαίνει ότι εάν χρειάζονται 10 στρέμματα για την κάλυψη του 5%, τότε θα πρέπει να καλλιεργηθούν περίπου 15 στρέμματα με ψυχανθή.

Οταν τα ψυχανθή καλύπτουν το 5% για Περιοχή Οικολογικής Εστίασης, προστίθεται στην υποχρέωση της διαφοροποίησης «μερικής» αμειψισποράς που είπαμε των καλλιεργειών. Επομένως, όποιος παραγωγός καλλιεργεί έκταση μεγαλύτερη των 150 στρεμμάτων, πρέπει να τηρεί και τις δύο υποχρεώσεις.

Εάν υπάρχει «αγρανάπαυση», αυτή θεωρείται και ως διαφορετική καλλιέργεια και ως Περιοχή Οικολογικής Εστίασης.

Τρια σε ένα

Τα ψυχανθή γενικά (και τα όσπρια) μετράνε ως Περιοχή Οικολογικής Εστίασης και Διαφοροποίησης των καλλιεργειών, μπορούν όμως παράλληλα να λαμβάνουν συνδεδεμένη ενίσχυση, εφόσον ανήκουν στα επιλέξιμα είδη.

Είναι γνωστό σε όλους ότι η «αμειψισπορά» (δικαιολογημένη και τεκμηριωμένη εναλλαγή καλλιεργειών) έχει, ως σύστημα καλλιέργειας, σημαντικά πλεονεκτήματα σε σχέση με τη «μονοκαλλιέργεια» (συνεχής καλλιέργεια του ίδιου φυτού στο χωράφι επί σειρά ετών), όπως είναι η αποτελεσματική αντιμετώπιση των ζιζανίων, των εχθρών και των ασθενειών των φυτών χωρίς τη χρήση φυτοφαρμάκων, η αποφυγή εξάντλησης των θρεπτικών στοιχείων του εδάφους στο ίδιο βάθος, αλλά και η ενίσχυση της εδαφικής γονιμότητας και η συμβολή στην οικονομία αζώτου στη φύση όταν στην αμειψισπορά ή στη «διαφοροποίηση» των καλλιεργειών, όπως αυτή προβλέπεται από τη νέα ΚΑΠ, συμμετέχουν φυτά της οικογένειας των ψυχανθών.

Γιατί;

Μα γατί τα ψυχανθή και τα όσπρια που ανήκουν στα ψυχανθή είναι τα μόνα φυτά στον κόσμο που έχουν την ικανότητα να δεσμεύουν το ατμοσφαιρικό άζωτο υπό μορφή φυματίων στο ριζικό τους σύστημα και να αυξάνουν τη γονιμότητα του εδάφους, συμμετέχοντας στην οικονομία αζώτου στη φύση, αναπληρώνοντας κάθε χρόνο ένα σημαντικό μέρος των απωλειών της φύσης σε άζωτο.

Η ικανότητα αυτή των ψυχανθών εξασφαλίζει:

α) Την εξαίρεση των ψυχανθών από την ανάγκη λίπανσής τους με αζωτούχα λιπάσματα ή τη μείωση της δόσης της αζωτούχου λίπανσης.

β) Την τροφοδοσία με άζωτο του φυτού που θα ακολουθήσει το ψυχανθές στο χωράφι, κατά την επόμενη καλλιεργητική περίοδο.