του Τρύφωνα Παπαντωνίου. Η Αγροδιατροφική Σύμπραξη, εν μέσω οικονομικής κρίσης, συνιστά μια πρώτης τάξης ευκαιρία των Περιφερειών για ενίσχυση του αγροτικού εισοδήματος και τόνωση της τοπικής οικονομίας. Η αξιοποίηση των τοπικών προϊόντων με την ανάδειξη, προβολή...

Αγροδιατροφική Σύμπραξη: Μια νέα ευκαιρία ανάπτυξης!

του Τρύφωνα Παπαντωνίου, Επιστημονικός Συνεργάτης και Εκπαιδευτής της Ελληνικής Γεωργίας

Η Αγροδιατροφική Σύμπραξη, εν μέσω οικονομικής κρίσης, συνιστά μια πρώτης τάξης ευκαιρία των Περιφερειών για ενίσχυση του αγροτικού εισοδήματος και τόνωση της τοπικής οικονομίας. Η αξιοποίηση των τοπικών προϊόντων με την ανάδειξη, προβολή, προώθηση και υποστήριξή τους δύναται να τα καταστήσει αναγνωρίσιμα και ανταγωνιστικά τόσο σε τοπικό όσο και σε πανελλαδικό και διεθνές επίπεδο. Τα οφέλη θα είναι πολυδιάστατα και δεν αφορούν μόνο τον πρωτογενή τομέα της παραγωγής αλλά και τον δευτερογενή (τυποποίηση και μεταποίηση), το εμπόριο, τις επιχειρήσεις εστίασης και τουρισμού και τους καταναλωτές.

Η Σύμπραξη αυτή, ως μέρος του επιχειρησιακού σχεδίου «καλάθι αγροτικών προϊόντων» των Περιφερειών, αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο ανάπτυξης κι υποστήριξης του  αγροδιατροφικού τομέα.

Σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 4015/2011 προβλέπεται με πρωτοβουλία της Περιφέρειας η σύσταση αστικής μη κερδοσκοπικής Εταιρείας με σκοπό:

  • Την ανάδειξη, προβολή και προώθηση των διατροφικών προϊόντων που παράγονται εντός της Περιφέρειας.
  • Την παροχή υπηρεσιών τεκμηρίωσης, υποστήριξης, και προώθησης των προϊόντων του  «καλαθιού» της Περιφέρειας.

Οι νεοσύστατες Περιφέρειες έχουν πλέον τη δυνατότητα να «αγκαλιάσουν» τον παραμελημένο αγροδιατροφικό τομέα και να επιτύχουν, αλλά και να καρπωθούν, σημαντικά οφέλη τόσο για την τοπική οικονομία όσο και για την ποιότητα διαβίωσης των κατοίκων της περιοχής τους.

Τα οφέλη

Τα προσδοκώμενα οφέλη από τη σύσταση και λειτουργία μιας τέτοιας εταιρείας είναι τα εξής:

  • Η προώθηση, προβολή κι ανάδειξη των τοπικών προϊόντων της Περιφέρειας στην υπόλοιπη Ελλάδα και στο εξωτερικό.
  • Η προβολή της παραγωγικής και διατροφικής ταυτότητας της περιοχής  κι η ανάδειξή της ως τουριστικό και γαστρονομικό προορισμό.
  • Η ενίσχυση της διαπραγματευτικής δύναμης της Περιφέρειας και η αύξηση των πηγών χρηματοδότησής της.
  • Η ανάπτυξη και ο εκσυγχρονισμός της πρωτογενούς και δευτερογενούς παραγωγής στην περιοχή.
  • Η διατήρηση των υφισταμένων και η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.
  • Η αύξηση και η βελτίωση της παραγωγής κι η ενίσχυση των εξαγωγών.
  • Η ενίσχυση του αγροτικού εισοδήματος, ακόμα και παραγωγών που μέχρι τώρα δεν ήταν επιλέξιμοι.
  • Η προστασία των καταναλωτών και η ποιοτικότερη και πιο οικονομική κάλυψη των διατροφικών αναγκών των κατοίκων της περιοχής.

Ποιοι μπορούν συμμετέχουν

Η σύσταση και η λειτουργία της Αγροδιατροφικής Σύμπραξης προϋποθέτει πρωτοβουλίες και συλλογική προσπάθεια για να αποτελέσει ένα σύγχρονο και ισχυρό ενιαίο φορέα στον οποίο μπορούν να συμμετέχουν:

  • Οι Δήμοι της Περιφέρειας.
  • Τα Εμποροβιοτεχνικά Επιμελητήρια.
  • Τα Πανεπιστήμια και ΤΕΙ  ή οποιοδήποτε τριτοβάθμιο εκπαιδευτικό Ίδρυμα λειτουργεί και έχει έδρα την περιοχή ή δραστηριοποιείται σε σχετικό αντικείμενο.
  • Οι Συλλογικές Αγροτικές Οργανώσεις της Περιφέρειας.
  • Οι πρωτοβάθμιοι συνεταιρισμοί, οι Ομάδες Παραγωγών κι οι οργανώσεις των Νέων Αγροτών της Περιφέρειας.
  • Επιχειρήσεις της μεταποίησης, της τυποποίησης, του εμπορίου, του τουρισμού και της εστίασης καθώς και φορείς των καταναλωτών, που δραστηριοποιούνται στην Περιφέρεια.

Στη Σύμπραξη θα συμμετέχουν σε ποσοστό έως 49% οι φορείς της Περιφέρειας  και σε ποσοστό 51% οι ιδιώτες (Συλλογικές Αγροτικές Οργανώσεις, Ομάδες Παραγωγών, επιχειρήσεις μεταποίησης, εμπορίου κ.α.). Οι αποφάσεις που θα αφορούν τη λειτουργία της θα είναι συλλογικές και στο οργανόγραμμά της προβλέπεται να υπάρχουν ένας Πρόεδρος-Διαχειριστής, Διοικητικό Συμβούλιο (Δ.Σ.), όπου θα εκπροσωπούνται όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς και Γενική Συνέλευση (Γ.Σ.).

Οι δράσεις

Το πεδίο δράσης της είναι ευρύ και σ’ αυτό μπορούν να ενσωματωθούν κατάλληλα και να υλοποιηθούν και τα υπόλοιπα θεματικά πεδία του «καλαθιού αγροτικών προϊόντων». Συνοπτικά το αντικείμενο της Σύμπραξης συνίσταται στα εξής:

  • Η έντυπη, ραδιοτηλεοπτική, εκθεσιακή και διαδικτυακή προβολή και προώθηση των τοπικών προϊόντων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
  • Η ανεύρεση και δικτύωση με σημαντικούς εξαγωγικούς αποδέκτες.
  • Η προώθηση καινοτόμων δράσεων και πρακτικών όπως η συμβολαιακή γεωργία, η διεύρυνση του καταλόγου πιστοποιημένων προϊόντων, η δικτύωση και δημιουργία διεπαγγελματικών οργανώσεων, οι συνενώσεις Α.Σ. οργανώσεων, τα συστήματα ολοκληρωμένης περιβαλλοντικής διαχείρισης κι η εισαγωγή νέων κλάδων παραγωγής.
  • Η δικτύωση, συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών με ελληνικούς και ξένους φορείς.
  • Το ηλεκτρονικό καλάθι προϊόντων και η δημιουργία αντίστοιχου ιστότοπου.
  • Το Δημοπρατήριο και το Παρατηρητήριο Τιμών Αγροτικών Προϊόντων στην Περιφέρεια
  • Η συμβολή στη δημιουργία ειδικού σήματος για τα προϊόντα της Περιφέρειας. Τα τοπικά προϊόντα θα έχουν πλέον τη δική τους σήμανση και το δικό τους λογότυπο, δηλ. ένα ενιαίο brand name, καθιστώντας τα ευρέως αναγνωρίσιμα κι ανταγωνιστικά σε τοπικό, πανελλαδικό και διεθνές επίπεδο.
  • Η πιστοποίηση των τοπικών προϊόντων κι η δημιουργία Τοπικού Προτύπου Ποιότητας. Η επιπλέον πιστοποίηση των τοπικών προϊόντων δεν καταργεί τις υπάρχουσες πιστοποιήσεις (ΠΟΠ, ΠΓΕ, AGRO, Βιολογικά, κ.α.) αλλά λειτουργεί επικουρικά προς όφελος της ποιότητας και της ανταγωνιστικότητάς τους στις αγορές.
  • Η εκπόνηση μελετών και ερευνητικών προγραμμάτων.
  • Η παροχή συμβουλευτικών κι εκπαιδευτικών υπηρεσιών προς τους παραγωγούς.
  • Η συνεχής ενημέρωση και επιμόρφωση κάθε αρμόδιου και ενδιαφερόμενου, με συνέδρια, σεμινάρια, διαλέξεις και συναντήσεις.
  • Η οργανωμένη ενημέρωση επαγγελματιών στον τομέα του τουρισμού και της εστίασης, για τη στήριξη των προϊόντων του καλαθιού.
  • Η προώθηση της δημιουργίας ειδικού ραφιού σε super markets της Ελλάδας και του εξωτερικού με τα τοπικά προϊόντα της Περιφέρειας.
  • Η δημιουργία εκθετηρίων και σημείων πώλησης των τοπικών προϊόντων σε Σταθμούς Εξυπηρέτησης Αυτοκινητιστών (ΣΕΑ), λιμάνια κι αεροδρόμια.
  • Η προώθηση οργάνωσης και λειτουργίας λαϊκών αγορών βιολογικών προϊόντων.

Πηγές χρηματοδότησης

Οι πηγές χρηματοδότησης για τη σύσταση, λειτουργία και υλοποίηση των στόχων της Σύμπραξης είναι:

α. το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης (Π.Α.Α.) 2007-2013 και κυρίως τα Μέτρα 121, 123, 132 καθώς και αυτά των αξόνων 3 και 4 (LEADER),

β. ο Αναπτυξιακός – Νέος Επενδυτικός Νόμος 3908/2011

γ. το ΕΣΠΑ

δ. το Ταμείο Γεωργίας και Κτηνοτροφίας και

ε. τα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα.

Ευκαιρία για συνεργασία και ανάπτυξη

Η Σύμπραξη μπορεί να αποτελέσει το κατάλληλο όχημα για την αύξηση της προστιθέμενης αξίας και της ανταγωνιστικότητας των τοπικών προϊόντων καθώς και την ενίσχυση του συνόλου του αγροδιατροφικού τομέα κάθε Περιφέρειας. Η νέα αυτή εταιρεία έχει τεράστιες δυνατότητες και σκόπιμο θα ήταν να αναφερθούμε στις σημαντικότερες από αυτές, ήτοι:

  • Ενσωμάτωση υπό την «ομπρέλα» της του συνόλου των προϊόντων της Περιφέρειας και ιδιαίτερα αυτών που είναι χαρακτηριστικά της τοπικής παραγωγής.
  • Ανάδειξη, προβολή και προώθηση των τοπικών προϊόντων με σύγχρονες και καινοτόμες μεθόδους υπό τη σκέπη ενός ενιαίου οργανωμένου φορέα και η διασύνδεσή τους, τόσο με τις τοπικές αγορές, όσο και με αυτές της υπόλοιπης Ελλάδας και του εξωτερικού.
  • Ορθολογική και στοχευμένη οργάνωση της τοπικής παραγωγής σύμφωνα με τις απαιτήσεις της αγοράς με σκοπό την αύξηση του γεωργικού εισοδήματος και την ενίσχυση των εξαγωγών.
  • Δημιουργία λογότυπου και ειδικής σήμανσης για τα τοπικά προϊόντα, που σε συνδυασμό με την επιπλέον πιστοποίησή τους, τα καθιστά ευρέως αναγνωρίσιμα, πιο ανταγωνιστικά κι ενισχύει τη θέση τους στην τοπική, ελληνική και διεθνή αγορά.
  • Ενσωμάτωση κι υποστήριξη μεμονωμένων ή ομάδων παραγωγών που μέχρι τώρα δεν ήταν επιλέξιμοι ενίσχυσης.
  • Ύπαρξη μια ισχυρής εταιρείας με μεγάλη διαπραγματευτική δύναμη και με αυξημένες δυνατότητες χρηματοδότησης, δικτύωσης και προβολής για τα μέλη της.

Πέραν τούτων, η Σύμπραξη δύναται να επιτύχει επωφελείς συνέργειες και συνεργασίες με τα Τοπικά Σύμφωνα Ποιότητας (Τ.Σ.Π.), τα Δίκτυα και τα υπό σύσταση Clusters Τροφίμων στις Περιφέρειες καθώς και με τα επιμέρους κλαδικά clusters (sub-clusters) για εξειδικευμένα τοπικά προϊόντα.

Είναι λοιπόν προφανές, ότι η Αγροδιατροφική Σύμπραξη μπορεί να αποτελέσει  ένα σημαντικό μοχλό ανάπτυξης στα χέρια των ανθρώπων της Περιφέρειας. Στη δική τους βούληση και πρωτοβουλία επαφίεται αν θα αδράξουν την ευκαιρία για την ενίσχυση του αγροδιατροφικού τομέα της περιοχής τους και την τόνωση της τοπικής οικονομίας.

Προς το παρόν οι περισσότερες Περιφερειακές Διοικήσεις παραμένουν αδικαιολογήτως αδρανείς, παρόλο που συνέταξαν και εξέδωσαν το κείμενο του «καλαθιού» των αγροτικών προϊόντων της περιοχής τους εδώ και ένα έτος περίπου.

Σε μια συγκυρία, που η οικονομική κρίση μαστίζει τη χώρα μας, πολλά αξιόλογα τοπικά προϊόντα παραμένουν αναξιοποίητα και άγνωστα στο ευρύ κοινό, οι παραγωγοί, όντας απροστάτευτοι, εκμεταλλεύονται από τους μεσάζοντες και οι περισσότερες επιχειρήσεις επιβιώνουν με δυσχέρεια. Επιπλέον το γεγονός ότι το συνεταιριστικό καθεστώς στη χώρα μας σύμφωνα με τη νέα νομοθεσία είναι υπό επανασύσταση, καθιστούν ως επιτακτική ανάγκη τη δημιουργία ενός νέου και ισχυρού συλλογικού φορέα.

Η Αγροδιατροφική Σύμπραξη δύναται να αποτελέσει την κινητήρια δύναμη για την υλοποίηση των στόχων του «καλαθιού» των αγροτικών προϊόντων των Περιφερειών, αλλά πλέον τίθεται το ερώτημα, μήπως αυτό το καλάθι παραμείνει τελικά άδειο.