Γιατί μετά την ψήφο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και το τελευταίο Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας της Ε.Ε., δεν υιοθετήθηκε τελικά η μεταρρύθμιση της ΚΑΠ; Πότε προβλέπεται η συμφωνία; Τι σημαίνει σε νομικούς όρους η διαδικασία της μεταρρύθμισης της ΚΑΠ; Ποια είναι τα ανοιχτά ζητήματα που θα συζητηθούν τις επόμενες εβδομάδες;

Ερωτήσεις-Απαντήσεις για τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ

Επιμέλεια: Χρήστος Στρατάκης

Γιατί μετά τη ψήφο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και το τελευταίο Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας της Ε.Ε., δεν υιοθετήθηκε τελικά η μεταρρύθμιση της ΚΑΠ;

Η νέα κανονική διαδικασία σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λισαβόνας (πρώην διαδικασία της «συναπόφασης»), υιοθετείται για πρώτη φορά σε μεταρρύθμιση της ΚΑΠ. Κι αυτό γιατί, ακολουθώντας την ψήφιση από το Ευρωκοινοβούλιο (13 Μαρτίου 2013) και τη συμφωνία ανάμεσα στους Ευρωπαίους Υπουργούς Γεωργίας (19 Μαρτίου 2013) – καταλήγοντας στις σχετικές διαπραγματευτικές τους εντολές – η τελική φάση των διαπραγματεύσεων για τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ άρχισε χθές (11 Απριλίου 2013), με 2 τριλογίες που συγκεντρώνουν μαζί εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για να διαπραγματευτούν την πρόταση για τις άμεσες ενισχύσεις και  την ενιαία Κοινή Οργάνωση Αγοράς (Single Common Market Organisation).

Τι είναι η τριλογία (τριμερής διάλογος);

Ο σκοπός των τριλογιών είναι να διευκολύνουν την υιοθέτηση μίας νομικής πρότασης μέσω αυτών των περιορισμένων, πολιτικών συζητήσεων κατά τη διάρκεια των οποίων, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπραγματεύονται από κοινού. Η Επιτροπή έχει σημαντικό ρόλο σε αυτές τις συναντήσεις. Θα είναι σε επιφυλακή για να διασφαλίσει τη συνοχή των προτάσεων, ενώ παράλληλα θα δρα διευκολυντικά για τους συν-νομοθετούντες, προκειμένου να επιτευχθεί μία ισορροπημένη και φιλόδοξη συμφωνία.

Πότε προβλέπεται η συμφωνία;

Σε περίπου 30 συνεδριάσεις της τριλογίας που θα λάβουν χώρα στις Βρυξέλλες ή το Στρασβούργο, επί των 4 Κανονισμών που τέθηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Οκτώβριο του 2011 (για άμεσες ενισχύσεις, αγροτική ανάπτυξη, οργάνωση αγοράς και οριζόντια μέτρα), με την προοπτική να φτάσουν σε μία πολιτική συμφωνία επί της Ιρλανδικής Προεδρίας, μέχρι το τέλος του Ιουνίου 2013.

Ποιος συμμετέχει στις τριλογίες;

Κατά τη διάρκεια των τριλογιών για τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ, το Συμβούλιο θα εκπροσωπηθεί από τον Πρόεδρο της Ειδικής Επιτροπής Γεωργίας (SCA) της αρμόδιας Προεδρίας, και την ομάδα του. Η διαπραγματευτική ομάδα του Ευρωκοινοβουλίου θα συσταθεί από τον Πρόεδρο της Επιτροπής Γεωργίας (COMAGRI) και τον Εισηγητή. Η Επιτροπή θα εκπροσωπηθεί από το Γενικό Δ/ντη ή τον αρμόδιο Αναπληρωτή Δ/ντή και την ομάδα του.

Τι σημαίνει σε νομικούς όρους η διαδικασία της μεταρρύθμισης της ΚΑΠ;

Το νομοθετικό πακέτο της μεταρρύθμισης της ΚΑΠ είναι ακόμη στη διαδικασία της πρώτης ανάγνωσης. Για παράδειγμα το Ευρωκοινοβούλιο και το Συμβούλιο δεν έχουν ακόμη επίσημα υιοθετήσει τις θέσεις τους επί της πρότασης της Επιτροπής. Αυτό επιτρέπει στους συν-νομοθετούντες να βρουν συμβιβασμούς για τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ εγκαίρως, κατά τη διάρκεια αυτών των τριλογιών. Όταν επιτευχθούν οι συμβιβασμοί (καταλήξουν σε συμφωνία), το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα είναι σε θέση να τις υιοθετήσει. Επομένως, τα νομικά κείμενα θα αποφασιστούν στην πρώτη ανάγνωση των συν-νομοθετούντων.

Ποια είναι τα ανοιχτά ζητήματα που θα συζητηθούν τις επόμενες εβδομάδες;

Τα βασικά σημεία της μεταρρύθμισης της ΚΑΠ όπως το «πρασίνιμα» κατά 30% των άμεσων ενισχύσεων, η δικαιότερη κατανομή της στήριξης της ΚΑΠ μεταξύ των κρατών-μελών, όπως επίσης και μεταξύ Περιφερειών, Τομέων και αγροτών, διάφορα θέματα σχετικά με τη βελτίωση της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης και περισσότερο αποτελεσματικούς μηχανισμούς αγοράς, είναι ευρεύως υποστηριζόμενα από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Παρόλ’ αυτά, χρειάζεται ακόμα να γίνει σημαντική δουλειά για κάποια ανοιχτά θέματα όπως:

Εσωτερική σύγκλιση, είναι το επίπεδο της επανισορρόπησης των άμεσων ενισχύσεων στους αγρότες των κρατών-μελών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει σθεναρά την ιδέα της θέσπισης μιας ελάχιστης εσωτερικής σύγκλισης ώστε να αυξηθεί το επίπεδο των ενισχύσεων για τους αγρότες που είχαν επιδοτηθεί λιγότερο τα τελευταία χρόνια. Η σύγκλιση των άμεσων ενισχύσεων δεν θα πρέπει να παραμείνει σαν σχέδιο, αλλά να μετατραπεί σε απτή και φιλόδοξη πραγματικότητα μέχρι το 2019. Αυτό είναι ένα βασικό στοιχείο για δικαιότερες και καλύτερα στοχευμένες άμεσες ενισχύσεις ανάμεσα στους αγρότες που στηρίζουν την διατροφική ασφάλεια και την φροντίδα για δημόσια αγαθά.

– Αποδοτικά «πράσινα» μέτρα. Αυτή η αλλαγή στην ΚΑΠ είναι αναγκαία και για την καλύτερη διαχείριση των φυσικών πόρων και για την μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα των αγροτών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα είναι σε επιφυλακή για να διασφαλίσει ότι απλά και αποδοτικά «πράσινα» μέτρα θα υιοθετηθούν σε όλη την Ευρώπη, σε υποχρεωτική βάση, που σημαίνει για παράδειγμα πραγματική κύρωση σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.

– Επιπρόσθετα εργαλεία για να στοχοποιηθεί καλύτερα η υποστήριξη: μέτρα ενίσχυσης νέων αγροτών, μικρών αγροτών και μειονεκτικών περιοχών. Η ΕΕ θα πρέπει να είναι καλά προετοιμασμένη για να διατηρήσει και να ανανεώσει τον αγροτικό τομέα σε όλη την Ευρώπη και να βοηθήσει τους νέους αγρότες για να αρχίσουν αγροτικές δραστηριότητες. Αυτά τα εργαλεία μπορούν να συνεισφέρουν στην επίτευξη αυτών των πολιτικών στόχων. Για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συνεχίσει να υπερασπίζεται την πρότασή της για μία υποχρεωτική στήριξη έως 25% με άμεσες ενισχύσεις σε νέους αγρότες για τα πρώτα 5 χρόνια.

– Αύξηση της διαφάνειας.

– Ενθάρρυνση των Οργανώσεων Παραγωγών, των Διεπαγγελματικών Οργανώσεων και των βραχείων αλυσίδων εφοδιασμού, για να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα αυτών των τομέων και να δοθεί προστιθέμενη αξία στους αγρότες, με ταυτόχρονη εγκατάλειψη των παλαιών μηχανισμών όπως οι ποσοστώσεις της ζάχαρης που δεν έχουν ενσωματωθεί στις νέες οικονομικές προκλήσεις, και δημιουργία πιο αποτελεσματικών μέτρων για έκτακτες κρίσεις.

Προσαρμογή και σταδιακή μείωση των βασικών εισοδηματικών ενισχύσεων για τις μεγαλύτερες και πιο ανταγωνιστικές αγροτικές εκμεταλλεύσεις. Η Επιτροπή θέλει μία φόρμουλα για να εφαρμόσει μείωση στις βασικές πληρωμές (αλλά όχι στις «πράσινες» πληρωμές) πάνω από 150.000 €, με ταβάνι τις 300.000 € (λαμβάνοντας υπόψη και το εργατικό κόστος) – και αυτό να είναι υποχρεωτικό για όλες τα κράτη-μέλη. Τα κονδύλια που θα απεδεσμευτούν, θα μεταφερθούν στα προγράμματα Αγροτικής Ανάπτυξης για τα ίδια κράτη-μέλη. Αυτά τα δύο μέτρα είναι σημαντικά για την αποτελεσματικότερη στόχευση των δημόσιων εξόδων (της ΕΕ).