Οι Αγορές Αγροτών ήταν μια από τις τέσσερις επιδιώξεις των Ενώσεων Νέων Αγροτών...

Αγορές Αγροτών: Η διέξοδος για τον επαγγελματία αγρότη

Ένα χρόνο πριν, στις 17 Ιουνίου 2012, στην Πρέβεζα, η Ένωση Νέων Αγροτών, με πρόεδρο τον κ. Λεωνίδα Ραβανό, ξεκίνησε την πρώτη Αγορά Αγροτών στην Ελλάδα. Όσοι ήταν παρόντες και συμμετείχαν, γνωρίζουν τις γιγάντιες προσπάθειες και συγχαίρουν τον κ. Λ. Ραβανό και τους συνεργάτες και τεχνικούς του συμβούλους για την επιβεβαίωση των οραμάτων όσων ξεκίνησαν το κίνημα των νέων αγροτών το 1992-1993, από την Αργολίδα, που επιβεβαιώνεται και από πολλές άλλες σοβαρές και ψύχραιμες προτάσεις, όπως ο καθορισμός του επαγγελματία αγρότη ως ΦΡΟΝΤΙΣΤΗ του περιβάλλοντος, που διαχέεται σε όλη την νέα Κοινή Γεωργική Πολιτική (2014-2020), όπως η αιγίδα και συμμετοχή του Προέδρου της Δημοκρατίας της Ελλάδος σε εκδήλωση των Νέων Αγροτών στο γκάζι (13/5/2011) και πολλά άλλα.

Οι Αγορές Αγροτών ήταν μια από τις τέσσερις επιδιώξεις των Ενώσεων Νέων Αγροτών για να μπορέσει ο επαγγελματίας αγρότης να βρει διέξοδο προς την κατανάλωση, ενώ ταυτόχρονα κερδίζει ο καταναλωτής, αλλά και η τοπική οικονομία. Η άλλη επιδιωκόμενη διέξοδος είναι οι Απευθείας Πωλήσεις (Vente directe) από το αγρόκτημα του αγρότη, τα δημοπρατήρια, για την κάλυψη τόσο της παγκόσμιας αγοράς, όσο και της τοπικής, που λειτουργούν ως πρωτοβάθμιοι συνεταιρισμοί και βέβαια οι πωλήσεις μέσω internet.

Μέχρι σήμερα οι μόνες πραγματικές Αγορές Αγροτών στην Ελλάδα είναι οι Αγορές Βιοκαλλιεργητών, και βέβαια η πειραματική Αγορά Αγροτών στην Πρέβεζα (από 17/6/2012) και η Αγορά Αγροτών στην Δράμα (από 24/2/2013).

Αγορές Αγροτών στον κόσμο

Η Ιαπωνία με 120 εκατ, μέσο κλήρο 20 στρέμματα και το ποσοστό διατροφικής αυτάρκειας να βρίσκεται το 1990 στα χαμηλότερα του κόσμου (40%) θεώρησε ότι η άμεση διάθεση των προϊόντων από τους αγρότες στους καταναλωτές είναι από τους μόνους τρόπους για να διασφαλίσει τη βιωσιμότητά τους, άρα να ενισχύσει και τη διατροφική αυτάρκεια της χώρας. Αποτέλεσμα αυτού είναι η λειτουργία 13.538 αγορών αγροτών καλύπτοντας το 35% της διανομής τροφίμων.

Στις ΗΠΑ λειτουργούν 5.274 αγορές αγροτών με τριπλασιασμό μέσα σε 15 χρόνια. Το USDA ολοένα και αυξάνει τη στήριξη στα farmers’ markets με προγράμματα για τη δημιουργία τους, τη βελτίωση της λειτουργίας τους, την ποιότητα των τροφίμων, το marketing, τη διατροφή και τη δημόσια υγεία. Οι πολιτείες με τη χρηματοδότηση του Υπουργείου Γεωργίας υλοποιούν αυτά τα προγράμματα και λαμβάνουν μέτρα για την ανάπτυξη των αγορών. Οι αγορές στις ΗΠΑ οργανώνονται και λειτουργούν από φορείς των αγροτών, τους δήμους, μη κυβερνητικές οργανώσεις ή ιδιωτικές εταιρείες. Κεντρική ιδέα πίσω από τα farmers’ markets είναι η επικοινωνία και η σύνδεση των μελών της κοινότητας, η στήριξη του εισοδήματος των παραγωγών, η υγιεινή διατροφή και η υγεία των παιδιών και των καταναλωτών, η δημιουργία περιοχών διατροφικής αυτάρκειας και η συνεισφορά στο κοινωνικό σύνολο με την προσφορά τροφίμων σε ευπαθείς ομάδες.

Στην Γαλλία λειτουργούν 274 πιστοποιημένες αγορές αγροτών-παραγωγών (marches de producteurs du pays) με κατοχυρωμένη ονομασία και σήμα από το 1989. Οι αγορές των αγροτών είναι θεσμός στα πλαίσια της συντόμευσης της διαδρομής της τροφής (circuits courts) και του αγροτουρισμού. Τις αγορές λειτουργούν οι φορείς των αγροτών και το τμήμα Γεωργίας της εκάστοτε περιφέρειας, και διατίθενται νωπά και μεταποιημένα προϊόντα φυτικής και ζωικής προέλευσης. 88.600 εκμεταλλεύσεις να πουλάν τα προϊόντα τους απευθείας στην Γαλλία, ήτοι το 16,3% του συνόλου των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και το 47% μεταποιεί την παραγωγή.

Στην Αυστρία λειτουργούν 376 αγορές αγροτών, που 20 είναι αγορές βιοκαλλιεργητών. Η απευθείας διάθεση αποτελεί προτεραιότητα του Υπουργείου Ζωής (Lebensministerium) με σκοπό τη βιωσιμότητα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και την πρόσβαση των καταναλωτών σε τοπική ποιοτική τροφή. Οι παραγωγοί που συμμετέχουν- επισημαίνουν τα προϊόντα τους με το σήμα «Gutes von Bauernhof-Τα αγαθά από το αγρόκτημα». Έτσι οι αγορές αγροτών και τα αγροκτήματα εντάσσονται στο τουριστικό προϊόν της χώρας, με οδηγό νόμο από το 2006.

Στην Γερμανία λειτουργούν περίπου 360 αγορές αγροτών Bauernmarkt, από τις οποίες οι 175 στη Βαυαρία. Η πρώτη αγορά ξεκίνησε επισήμως στο Μόναχο το 1989. Την πρωτοβουλία πήρε ο δήμος του Μονάχου ανταποκρινόμενος σε ολοένα και περισσότερους καταναλωτές που ήθελαν να γνωρίζουν την προέλευση και τους παραγωγούς της τροφής τους και στους αγρότες της Βαυαρίας που χρειάζονταν ένα βιώσιμο τρόπο για την διάθεση των προϊόντων τους. Κεντρική ιδέα των αγορών στη Γερμανία αποτελεί η εντοπιότητα και ταυτότητα των προϊόντων και διαφημίζεται ότι στις αγορές των αγροτών «οι καταναλωτές δεν θα βρουν μπανάνες και μάνγκο». ΑΓΟΡΕΣ ΑΓΡΟΤΩΝ-ΑΓΟΡΕΣ ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΗΣΩΝ: Η Απευθείας Διάθεση της τροφής στην Ελλάδα και τον κόσμο, Αθήνα, Μάρτιος 2010, Σύλλογος Αγορών Βιοκαλλιεργητών Ελλάδας.

Η Αγορά Αγροτών της Πρέβεζας

Η Αγορά Αγροτών της Πρέβεζας ξεκίνησε από έναν μικρό ιδιωτικό νοικιασμένο χώρο στη Λεωφόρο Ιωαννίνων, με κανονισμό λειτουργίας που συνέταξε η ΕΝΑ Πρέβεζας, και σήμερα είναι μία καταξιωμένη αγορά στα μάτια των πολιτών της Πρέβεζας, που λειτουργεί με φροντίδα του Δήμου Πρέβεζας. «Ένας χρόνος με θετικά και αρνητικά, με πολλούς «πατέρες» της Αγροτικής Αγοράς, αλλά και με εξαιρετική προοπτική για το μέλλον» όπως εξήγησε ο Πρόεδρος της ΕΝΑ Πρέβεζας, κ. Λ. Ραβανός, επισημαίνοντας τα τρία κυριότερα σημεία από την εμπειρία της ΕΝΑ Πρέβεζας:

«1. Λειτούργησε ο υγιής ανταγωνισμός. Οι τιμές στο διάστημα λειτουργίας μας έπεσαν 30-60%. Φέτος το σπανάκι στην εποχή που πουλιόταν, έφτασε 1,2-1,5. Πέρυσι την ίδια εποχή ήταν στα 2,90. Οι τιμές έχουν τεράστιες διαφορές. Η ντομάτα σε κατάστημα πολυεθνικής αλυσίδας αξίζει 1,30, εμείς πουλάμε στα 0,60. Ο ανταγωνισμος λειτουργεί. Αν είχαμε μία λαϊκή αγορά, ο καταναλωτής θα μπορούσε να προμηθευτεί και άλλα προϊόντα, που δεν έχουμε εμείς όπως φρούτα εισαγωγής και διάφορα άλλα είδη. Χάρηκα που άνοιξαν άλλα δύο καταστήματα. Άρα δεν πλήττεται ο ανταγωνισμός.

2. Καταφέραμε την ταυτοποίηση των αγροτικών προϊόντων. Από μερικούς μπαταχτσήδες και επιτήδειους, είχαμε κρούσματα που «βάφτιζαν» πρεβεζάνικη την ντομάτα Βόρειας Ελλάδας ή πουλούσαν κρητική για πρεβεζάνικη. Αυτά έχουν κοπεί, γιατί υπάρχει αμοιβαία εκτίμηση του καταναλωτή με τον παραγωγό και δύσκολα ο καταναλωτής φεύγει από τον παραγωγό, γιατί του προσφέρει κάθε εβδομάδα το ίδιο προϊόν το οποίο έχει αγαπήσει γευστικά.

3. Τονώσαμε το εισόδημα των παραγωγών. Γνωρίζετε τις οικονομικές συνθήκες, ειδικά των παραγωγών. Οι συνεταιρισμοί, χωρίς να φταίνε οι ίδιοι, με ακάλυπτες επιταγές δεν μπορούν να πληρώσουν τους παραγωγούς. Το εισόδημα αυτό του Σαββάτου είναι πολύτιμο».

Ο κ. Κώστας Τζίμας, μέλος της ΕΝΑ Πρέβεζας τόνισε: «Εμείς είχαμε σκεφτεί αρχικά στην Πρέβεζα να συνεργαζόμαστε με άλλες αγροτικές αγορές. Να φέρνουν αυτοί π.χ. μήλα που δεν έχουμε εμείς και να φέρνουμε εμείς λάδι, ντομάτες κ.α. Να συνεργαζόμαστε όμως μόνο με αγροτικές αγορές»

Με την ευκαιρία της συμπλήρωσης ενός χρόνου λειτουργίας της Αγοράς Αγροτών Πρέβεζας και της Συνέντευξης τύπου που δόθηκε στις 15 Ιουνίου στα γραφεία της ΕΝΑ Πρέβεζας, ο Πρόεδρος της Ένωσης Νέων Αγροτών Πρέβεζας, ενημέρωσε για τη διοργάνωση του Φεστιβάλ Νέων Υπαίθρου (6-8 Σεπτεμβρίου 2013), που θα γίνει στο Κανάλι της Πρέβεζας, που θα έχει happening, παιχνίδια, συζητήσεις ενημέρωσης για όσους θέλουν να γίνουν Αγρότες, διαγωνισμούς, εργαστήρια, επιδείξεις κλπ.

Δημήτρης Μηχαηλίδης