του Αργύρη Μπουλή. Στο συγκεκριμένο πρότυπο «παίζεται» και το στοίχημα της καθιέρωσης ενός σημαντικού κινήτρου για την παραγωγή και διακίνηση μη γενετικά τροποποιημένων ζωοτροφών. Κάθε χρόνο στην Ελλάδα εισάγονται χιλιάδες τόνοι γενετικά τροποποιημένης σόγιας που προορίζονται στη διατροφή των ζώων...

AGRO7: Το εθνικό πρότυπο πιστοποίησης προϊόντων

του Αργύρη Μπουλή.

Οι Γενετικά Τροποποιημένοι Οργανισμοί (ΓΤΟ) ήδη από τη δεκαετία του 1990 έχουν μπει στη ζωή μας μέσα από τη διατροφή τόσο των ανθρώπων όσο και των ζώων. Η  χρήση των ΓΤΟ στη διατροφική αλυσίδα έχει εγείρει ερωτήματα σχετικά με την ασφάλεια τους και οι καταναλωτές έχουν αναρωτηθεί εάν αυτό που τρώνε εμπεριέχει ΓΤΟ ή όχι.

Σε ότι αφορά την Ευρωπαϊκή νομοθεσία η μεγάλη τομή υπήρξε το 2003 με τον Κανονισμό 1829/2003, ο οποίος προβλέπει την υποχρεωτική επισήμανση τροφίμων και ζωοτροφών εφόσον εμπεριέχουν ΓΤΟ σε ποσοστό άνω του 0,9%. Επίσης, τρόφιμα και ζωοτροφές που παράγονται από ΓΤΟ (π.χ. σογιέλαιο από Γενετικά Τροποποιημένη σόγια) υπόκεινται σε υποχρεωτική επισήμανση. Δεν υπάρχει υποχρέωση επισήμανσης στην περίπτωση παραγωγής τροφίμων και ζωοτροφών με τη χρήση ΓΤΟ π.χ όταν παράγεται ένα τρόφιμο με τη βοήθεια ενός Γενετικά Τροποποιημένου μικροοργανισμού. Η Ευρωπαϊκή νομοθεσία δεν καλύπτει το πεδίο της επισήμανσης για τρόφιμα και ζωοτροφές που είναι απαλλαγμένα από ΓΤΟ (GMO-free, non-GMO). Επίσης, δεν καλύπτεται το πεδίο της επισήμανσης τροφίμων που προέρχονται από ζώα που τρέφονται ή όχι με ΓΤΟ.

Δεδομένης της ανάγκης που υπάρχει στους καταναλωτές να γνωρίζουν εάν το γάλα ή τα αυγά που τρώνε προέρχονται από ζώα που έχουν καταναλώσει ζωοτροφές απαλλαγμένες από ΓΤΟ, η αγορά έχει υιοθετήσει πρότυπα ιδιωτικών εταιριών για τη σχετική επισήμανση των προϊόντων τους. Δυστυχώς, η αξιοπιστία των προτύπων αυτών είναι άγνωστη και δεν υπάρχει έλεγχος ούτε των πιστοποιητικών οργανισμών ούτε των ίδιων των προϊόντων που επισημαίνονται ως GMO-free με αποτέλεσμα να είναι υπαρκτός ο κίνδυνος παραπλάνησης των καταναλωτών.

Το AGRO7

Στα πλαίσια αυτά εκπονήθηκε από τον Ελληνικό Γεωργικό Οργανισμό-Δήμητρα (ΕΛΓΟ-Δήμητρα) του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων εθνικό πρότυπο πιστοποίησης προϊόντων που προέρχονται από ζώα που δεν έχουν τραφεί με ΓΤΟ, το πρότυπο AGRO7. Στη σύνταξή του υπήρξε η συνδρομή ειδικής Τεχνικής Επιτροπής, μέλος της οποίας υπήρξε ο συντάκτης του παρόντος άρθρου, αποτελούμενη από υπαλλήλους αρμόδιων φορέων (ΕΦΕΤ, Γενικό Χημείο του Κράτους), εκπρόσωπους εταιριών και κλάδων του τομέα των τροφίμων και των ζωοτροφών, εκπρόσωπους καταναλωτικών οργανώσεων, πιστοποιητικών οργανισμών κλπ.

Το πρότυπο αυτό αφορά τις επιχειρήσεις που παράγουν ζωοτροφές, που δραστηριοποιούνται στην εκτροφή ζώων/πουλερικών/ιχθύων και στην παραγωγή και διάθεση στην αγορά προϊόντων ζωικής προέλευσης (γάλα, κρέας, αυγά, ψάρια ιχθυοκαλλιέργειας). Για την εφαρμογή του υπάρχουν σχετικές κατευθυντήριες οδηγίες [2], οι οποίες εκδόθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2012, σκοπός των οποίων είναι η διασφάλιση της ενιαίας και ομοιόμορφης εφαρμογής του προτύπου. Σε όσους δεν συμμορφώνονται υπάρχει η πρόβλεψη κυρώσεων που φτάνουν μέχρι την αφαίρεση του σχετικού σήματος.

Επίσης, τον Οκτώβριο του 2012 εκδόθηκε ο  κανονισμός χρήσης του σήματος που καθορίζει τις προϋποθέσεις για τη διαχείριση και τη χρήση του εθνικού σήματος πιστοποίησης AGRO7 στην επισήμανση των προϊόντων που έχουν παραχθεί και πιστοποιηθεί σύμφωνα με τις απαιτήσεις του προτύπου.

Δεν υπάρχουν ακόμα στην αγορά εταιρίες που έχουν πιστοποιηθεί με το συγκεκριμένο πρότυπο και που τους έχει επιτραπεί η χρήση του σχετικού σήματος δεδομένου ότι την τρέχουσα περίοδο βρίσκεται σε εξέλιξη η πιστοποίηση από τον ΕΛΓΟ-Δήμητρα των πιστοποιητικών οργανισμών που θα αναλάβουν με τη σειρά τους να πιστοποιούν τις εταιρίες που θα εκδηλώσουν ενδιαφέρον για τη χρήση του σήματος στα προϊόντα τους. Επίσης, μένουν να διευθετηθούν μια σειρά από άλλες λεπτομέρειες όπως είναι η εύρεση κατάλληλων πιστοποιημένων εργαστηρίων που θα είναι σε θέση να αναλάβουν το έργο των ειδικών εργαστηριακών αναλύσεων που θα απαιτηθούν για να διαπιστώνεται η απουσία γενετικά τροποποιημένων οργανισμών στις ζωοτροφές.

Ένα στοίχημα που πρέπει να κερδηθεί…

Αρκετοί θα αναρωτηθούν πώς σε συνθήκες κρίσης τέτοια πρότυπα πιστοποίησης προϊόντων θα μπορέσουν να πετύχουν το σκοπό τους που είναι σαφώς η διαφοροποίηση τους από τα υπόλοιπα της αγοράς. Αυτό είναι ένα στοίχημα για όλους τους εμπλεκόμενους της διατροφικής αλυσίδας που θέλουν να δώσουν πιστοποίηση στα προϊόντα που παράγουν ή/και διακινούν.  Σε κάθε περίπτωση ο τελικός καταναλωτής θα πρέπει να ενημερωθεί και να πειστεί για τα οφέλη που του παρέχουν τα πιστοποιημένα προϊόντα και για τις εγγυήσεις που του παρέχει ένα εθνικό σήμα ποιότητας.

Στο συγκεκριμένο πρότυπο «παίζεται» και το στοίχημα της καθιέρωσης ενός σημαντικού κινήτρου για την παραγωγή και διακίνηση μη γενετικά τροποποιημένων ζωοτροφών. Κάθε χρόνο στην Ελλάδα εισάγονται χιλιάδες τόνοι γενετικά τροποποιημένης σόγιας που προορίζονται στη διατροφή των ζώων. Η εισαγωγή τόσο μεγάλων ποσοτήτων αποτελεί οικονομική αιμορραγία για τη χώρα μας που θα μπορούσε να αξιοποιήσει το εγχώριο δυναμικό για την παραγωγή ζωοτροφών που δεν είναι γενετικά τροποποιημένες. Αυτό πρακτικά θα σήμαινε περισσότερες ευκαιρίες για απασχόληση, αξιοποίηση εκτάσεων που σήμερα μένουν ακαλλιέργητες, παραγωγή ποιοτικότερων ζωοτροφών και συνεπώς ποιοτικότερων προϊόντων ζωικής προέλευσης.