Κλιματική αλλαγή και η οξίνιση των ωκεανών – Οι επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα

Κλιματική αλλαγή και η οξίνιση των ωκεανών – Οι επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα

Με οριστική εξαφάνιση απειλείται μεγάλη μερίδα των θαλάσσιων ειδών από τη δραματική αύξηση των επιπέδων οξίνισης των υδάτων, καθώς όπως προειδοποιούν οι επιστήμονες εάν η κλιματική αλλαγή συνεχισθεί με τον σημερινό ρυθμό, έως το 2100 οι ωκεανοί θα έχουν μέση στάθμη 30 εκατοστά υψηλότερη, το περιεχόμενό τους σε οξυγόνο θα είναι 2% μικρότερο και η οξίνισή τους θα έχει αυξηθεί κατά 70%.

Στη νέα προειδοποίηση που απηύθυναν οι επιστήμονες, επισημαίνουν ότι η ζωή στις θάλασσες του πλανήτη κινδυνεύει, αν δεν αντιμετωπισθεί η συνεχώς επιδεινούμενη οξίνιση, που προκαλείται από την απορρόφηση ολοένα περισσότερου διοξειδίου του άνθρακα.

Συγκεκριμένα, 22 διακεκριμένοι επιστήμονες από διάφορες χώρες, με επικεφαλής τον ωκεανογράφο Ζαν-Πιέρ Γκατουζό του Εθνικού Ινστιτούτου Ερευνών της Γαλλίας (CNRS), σε παρέμβαση τους στο κορυφαίο «Science», κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς οι ωκεανοί υπερθερμαίνονται, χάνουν το οξυγόνο τους και αντίθετα αυξάνουν το διοξείδιο του άνθρακα, με συνέπεια να γίνονται πιο όξινοι και αφιλόξενοι για τους έμβιους οργανισμούς (ψάρια, κοράλια κ.ά.).

Όπως αναφέρουν οι ερευνητές, το μέγιστο όριο των δύο βαθμών Κελσίου για την άνοδο της θερμοκρασίας του πλανήτη, το οποίο έχει τεθεί από τις κυβερνήσεις, ίσως να μην είναι αρκετό για να εμποδίσει τις δραματικές συνέπειες στις θάλασσες, ενώ αν ξεπερασθεί κι αυτό, τότε η κατάσταση μπορεί να γίνει ανησυχητική για τα θαλάσσια οικοσυστήματα και, κατ’ επέκταση, για την ανθρωπότητα.

Σύμφωνα με τις νέες εκτιμήσεις των ειδικών, οι ωκεανοί της Γης έχουν απορροφήσει σχεδόν το 30% του διοξειδίου του άνθρακα που έχει απελευθερωθεί στην ατμόσφαιρα μετά το 1750.

Επειδή το διοξείδιο είναι ένα μέτρια όξινο αέριο, σταδιακά κάνει πιο όξινο το θαλασσινό νερό, δυσκολεύοντας την επιβίωση των θαλάσσιων οργανισμών. Από την άλλη, οι ωκεανοί έχουν λειτουργήσει ως αντίβαρο στην κλιματική αλλαγή, απορροφώντας πάνω από το 90% της υπερβάλλουσας θερμότητας, που δημιουργήθηκε στη βιομηχανική κοινωνία μετά το 1970. Όμως αυτή η έξτρα θερμότητα στα νερά κάνει όλο και πιο δύσκολη τη συγκράτηση του οξυγόνου μέσα στις θάλασσες.

Οι επιστήμονες θεωρούν ότι οι πολιτικοί ανά τον κόσμο έχουν δώσει πολύ λίγη προσοχή στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στους ωκεανούς. Όπως επισημαίνουν όμως, οι ωκεανοί παρέχουν στους ανθρώπους τροφή, ενέργεια, ορυκτά, φάρμακα και οξυγόνο, ενώ βοηθάνε στη ρύθμιση του κλίματος και του καιρού. Μάλιστα, όπως υπογραμμίζουν, ο άνθρακας που σήμερα οι άνθρωποι εκπέμπουν, θα αλλάξει τη Γη με τρόπο μη αναστρέψιμο για πολλές γενιές στο μέλλον. Η οξίνιση, η θερμότητα και η στάθμη των ωκεανών θα συνεχίσουν να αυξάνουν (ενώ το οξυγόνο τους να μειώνεται) για πολύ καιρό ακόμη, αφότου θα έχει σταθεροποιηθεί το διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα.

Επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα

Προγενέστερες έρευνες αποδεικνύουν πως το θαλασσινό νερό είναι 23% πιο όξινο από ό,τι στις αρχές τις βιομηχανικής επανάσταση, τονίζοντας παράλληλα πως μέχρι το 2100 θα μπορούσε να φτάσει το 170%. Σε πολλά εργαστήρια του κόσμου έγιναν πειράματα τα τελευταία 20 χρόνια για να βρεθεί τι σημαίνει αυτό για τη ζωή μέσα στη θάλασσα.

Ο Ουλφ Ρίμπεσελ από το Κέντρο Ωκεανολογίας Helmholtz στο Κίελο έκανε το 2010 τα πρώτα πειράματα στην ανοιχτή φύση. Υπό συνθήκες προσομοίωσης σε τεράστιες κάψουλες δημιουργήθηκαν οι συνθήκες που εικάζεται ότι θα επικρατούν τις επόμενες δεκαετίες αναλόγως της ποσότητας διοξειδίου του άνθρακα που θα εκλύεται στην ατμόσφαιρα.

Αυτά αλλά και άλλα πειράματα δείχνουν ότι η συνεχής οξίνιση των οργανισμών προκαλεί την ασβεστοποίηση των πολλών οργανισμών, δηλαδή δεσμεύουν περισσότερο ασβέστιο για την κατασκευή των σκελετών και των κέλυφών τους. Η οξίνιση των ωκεανών πλήττει τα κοράλλια, τα όστρακα, τα φίδια, τα αστεροειδή, τα ψάρια και άλλους οργανισμούς.

Οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου και προειδοποιούν για σοβαρές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις.

Οι αλλαγές που παρατηρούνται στη θάλασσα λόγων της κλιματικής αλλαγής περνούν και στη διατροφική αλυσίδα. Ορισμένες περιοχές του πλανήτη, όπως οι τροπικές με τα κοράλλια θα έχουν περισσότερα προβλήματα από άλλες, υποστηρίζει ο Ρίμπεσελ. Αλλά και στις περιοχές των δύο πόλων θα καταγραφεί πρόβλημα διότι θα αυξηθεί η απορρόφηση διοξειδίου του άνθρακα από το κρύο νερό, όπως δείχνουν πειράματα που έγιναν στην Αρκτική.

Το νερό θα είναι τόσο όξινο που οι σκελετοί και τα κελύφη θα απορροφήσουν τόσο πολύ ανθρακικό ασβέστιο που θα διαλυθούν.

Εκτός από τα προβλήματα στο οικοσύστημα και στη διατροφική αλυσίδα οι επιστήμονες προειδοποιούν για το φαινόμενο ανάδρασης που με τη σειρά του ενισχύει περισσότερο την κλιματική αλλαγή. Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι δεν είναι ακόμη πολύ αργά για να σταματήσει η οξίνιση των ωκεανών.

Κοσμάς Ζακυνθινός, ΗΜΕΡΗΣΙΑ