Η ενθάρρυνση των μικρών παραγωγών να συμμετέχουν περισσότερο στις τοπικές αγορές και η υποστήριξη...

Μικροί παραγωγοί και αγορές αγροτικών προϊόντων

Επιμέλεια: Χρήστος Στρατάκης

Έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) αναφέρει ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να αναγνωρίσουν τη μεγάλη ποικιλομορφία των “μικροκαλλιεργητών”, και την σύνδεσή τους με τις συνεχώς εξελισσόμενες αγορές, ώστε να είναι σε θέση να θρέψουν περισσότερους ανθρώπους.

Σε αυτή τη νέα έκθεση, ο FAO κάνει έκκληση για μια χάραξη νέας πολιτικής για ενίσχυση της παραγωγής των μικροκαλλιεργητών, που απαιτεί καλύτερη γνώση των ατομικών αγροτικών νοικοκυριών και των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν.

“Οι μικροκαλλιεργητές πρέπει να ενσωματωθούν καλύτερα στις αγορές, προκειμένου να μειωθεί η πείνα και η φτώχεια. Μόνο μέσω της διεύρυνσης της αγοράς και χωρίς αποκλεισμούς, θα υιοθετηθούν οι νέες τεχνολογίες που απαιτούνται για να επιτευχθεί αύξηση της παραγωγικότητας από τους μικροκαλλιεργητές”, δήλωσε ο David Hallam, διευθυντής Εμπορίου και Αγορών του FAO.

Όχι σε λύση τύπου “ένα μέγεθος για όλους”.

“Οι πολιτικές παρεμβάσεις που στοχεύουν στην ενθάρρυνση της μεγαλύτερης παραγωγής των μικροκαλλιεργητών προς πώληση στις αγορές, πρέπει να λάβουν καλύτερα υπόψη την ανομοιογένεια των νοικοκυριών των μικροκαλλιεργητών.

Η ενθάρρυνση των παραγωγών να συμμετέχουν περισσότερο στις τοπικές αγορές και η υποστήριξη των περισσότερο “εμπορικών” παραγωγών για την καλύτερη πρόσβαση στις αγορές, περιλαμβάνει διάφορα ζητήματα όσον αφορά την ικανότητα και την προθυμία τους να αυξήσουν την παραγωγή. Συνεπώς, δεν υπάρχει λύση τύπου “ένα μέγεθος για όλους” για να ενθαρρυνθεί η μεγαλύτερη συμμετοχή στην αγορά”, δήλωσε ο Hallam.

“Καταρχήν υπάρχει ανάγκη για καλύτερη σύνδεση αγροτών-εμπόρων. Οι αγρότες δεν θα δαπανήσουν περισσότερο χρόνο, χρήμα και ενέργεια στην παραγωγή τυχόν πλεονάσματος, το οποίο κατά πάσα πιθανότητα θα πάει χαμένο, διότι δεν υπάρχει αποθήκευση, μεταφορά ή, ενδεχομένως, κάποια αγορά σε εύλογη απόσταση”, υπογραμμίζει ο Hallam.

“Ακριβώς όπως οι μικροκαλλιεργητές αποτελούν μια ανομοιογενή ομάδα, οι αγορές στις οποίες συμμετέχουν είναι επίσης διαφορετικές, όσον αφορά το μέγεθος τους, τη γεωγραφική θέση, τη συνδεσιμότητα με άλλες αγορές και το θεσμικό τους πλαίσιο”, αναφέρει η έκθεση.

Αυτός ο συνδυασμός των σύνθετων παραγόντων σημαίνει ότι οι προσεγγίσεις για τη συμμετοχή των μικρών παραγωγών στις αγορές πρέπει να είναι κατάλληλα διαφοροποιημένη.

Κλείνοντας το χάσμα απόδοσης

Η μικρής κλίμακας γεωργία είναι η κύρια πηγή τροφίμων στον αναπτυσσόμενο κόσμο, παράγοντας ως και το 80% των τροφίμων που καταναλώνονται σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες, κυρίως στην υποσαχάρια Αφρική και την Ασία”, αναφέρει η έκθεση.

Ωστόσο, στην υποσαχάρια Αφρική, η διαφορά μεταξύ των πραγματικών αποδόσεων των αγροτών και των δυνητικών αποδόσεων υπολογίζεται σε 76%, που σημαίνει ότι οι αγρότες παράγουν λιγότερο από το ένα τέταρτο από ό, τι θα μπορούσαν να παράγουν.

Στην Κεντρική Αμερική και την Καραϊβική, η διαφορά απόδοσης είναι 65%, που σημαίνει ότι οι μικροκαλλιεργητές παράγουν λιγότερο από το ένα τρίτο του δυναμικού απόδοσης τους. Στις αναπτυσσόμενες χώρες, η διαφορά απόδοσης είναι συχνά υψηλότερη από 50%.

Οι υψηλές τιμές των τροφίμων

Οι υψηλές τιμές των τροφίμων θεωρούνται από πολλούς φορείς χάραξης πολιτικής, ως μια ευκαιρία για τους μικροκαλλιεργητές να παράγουν περισσότερο και να κερδίζουν περισσότερα έσοδα. Ωστόσο, η εμπειρία δείχνει ότι, συχνά, οι μικροκαλλιεργητές έχουν αποτύχει να ανταποκριθούν, όπως αναμενόταν.

“Τα υψηλά επίπεδα τιμών, οι κίνδυνοι της παραγωγής και η αβεβαιότητα, καθώς και η περιορισμένη πρόσβαση σε εργαλεία για τη διαχείρισή τους, αποθαρρύνει τις επενδύσεις σε πιο παραγωγικές νέες τεχνολογίες που θα επιτρέπουν στους μικροκαλλιεργητές για παραγωγή πλεονασμάτων και την πώλησή τους στις αγορές. Οι ανεπαρκείς υποδομές, το υψηλό κόστος αποθήκευσης και μεταφοράς, και οι μη-ανταγωνιστικές αγορές λειτουργούν επίσης ανασταλτικά προς την παραγωγή εμπορεύσιμων πλεονασμάτων”, δήλωσε ο Hallam.

“Λαμβάνοντας υπόψη αυτούς τους περιορισμούς, δεν είναι έκπληξη το γεγονός ότι η ανταπόκριση της προσφοράς πολλών μικρών παραγωγών με τις πρόσφατες υψηλές τιμές των τροφίμων ήταν υποτονική”.

Σύμφωνα με την έκθεση, ο δημόσιος τομέας, μαζί με τους διεθνείς αναπτυξιακούς εταίρους, θα πρέπει να έχουν ισχυρό ρόλο στην προώθηση των συμφερόντων των μικρών εκμεταλλεύσεων του γεωργικού τομέα, και να ενθαρρύνουν την ανάπτυξη των αγορών.

Δεδομένων των περιορισμών του δημόσιου τομέα σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες καθώς και τη μείωση της ξένης αναπτυξιακής βοήθειας, οι άμεσες ξένες επενδύσεις θεωρούνται επίσης ως μια πιθανή πηγή χρηματοδότησης.

“Αυτό το είδος των επενδύσεων θα πρέπει να διασφαλίζει τη βιώσιμη και δίκαιη χρήση της γης, ενισχύοντας παράλληλα την ασφάλεια των τροφίμων για τους αυτόχθονες πληθυσμούς”, τονίζει στην έκθεσή του ο FAO.