Τι αλλάζει στους συνεταιρισμούς – Αυστηρότερο θεσμικό πλαίσιο

Τι αλλάζει στους συνεταιρισμούς – Αυστηρότερο θεσμικό πλαίσιο

Η κατάσταση που επικρατεί σήμερα στους συνεταιρισμούς είναι απογοητευτική.

Από τους 6.500 καταγεγραμμένους συνεταιρισμούς μόνο 1042 λειτουργούν οι δε υπόλοιποι 5.400 είναι στην πραγματικότητα ανύπαρκτοι συνεταιρισμοί – σφραγίδες,  που  έπαψαν να λειτουργούν από καιρό. Στην κατάσταση αυτή προστίθεται και η υπερχρέωσή τους που σημαίνει ότι από τους  1042 μόνο 15-20 εμφανίζουν υγιή οικονομικά στοιχεία ενώ οι υπόλοιποι είτε είναι υπερχρεωμένοι είτε βρίσκονται σε μείωση της εμπορικής δραστηριότητας.

Η εικόνα αυτή του συνεταιριστικού κινήματος έχει συμβάλει στο να απαξιωθεί, δικαίως ή αδίκως, η έννοια του συνεταιρίζεσθαι, στα μάτια του αγροτικού κόσμου αλλά και στο σύνολο της κοινωνίας.

Ο νέος νόμος στηρίζεται κυρίως στην δομή του 2810/2000 και σε άρθρα του  4015/2011. Οι δύο αυτοί νόμοι μέσα σε 15 χρόνια έχουν υποστεί πάνω από 35  τροποποιήσεις, γεγονός που προκαλεί σύγχυση στην εφαρμογή της συνεταιριστικής νομοθεσίας. Ο νέος νόμος συγκεντρώνει όλη τη νομοθεσία διατηρώντας διατάξεις που άντεξαν στο χρόνο και αποδείχθηκαν αποτελεσματικές και παράλληλα εισάγοντας νέες ρυθμίσεις απαραίτητες για την ανάπτυξη και λειτουργία των ΑΣ.

Το νομοσχέδιο που θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση τις επόμενες ημέρες υπηρετεί δύο στόχους:

  • Να εξαλείφθούν όλα εκείνα τα στοιχεία που έχουν συντελέσει στην απαξίωση του συνεταιριστικού κινήματος και να τεθούν οι βάσεις για την μη επανάληψη τους.
  • Να βοηθήσει τους μικρούς αγρότες να επιβιώσουν στο σημερινό περιβάλλον της ακραίας ανταγωνιστικής παγκόσμιας αγοράς δημιουργώντας υγιείς συνεταιριστικές επιχειρήσεις που θα μπορούν και να τους βοηθούν να επιτύχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής και καλύτερες τιμές για τα αγροτικά τους προϊόντα.

Έτσι, το νομοσχέδιο περιέχει διατάξεις που επιδιώκουν από τη μια να ξεκαθαρίσουν το τοπίο όσον αφορά τη σημερινή κατάσταση των συνεταιρισμών και από την άλλη να δώσουν μια σοβαρή βάση εκκίνησης για δημιουργία υγιών συλλογικών επιχειρηματικών μονάδων.

Η αντιμετώπιση της υφιστάμενης κατάστασης και η αποφυγή της επανάληψης των παθογενειών του παρελθόντος

1. Η αντιμετώπιση της υφιστάμενης κατάστασης με το  πρόβλημα των συνεταιρισμών – σφραγίδων και των εύθραυστων οικονομικά συνεταιρισμών επιχειρείται να λυθεί  με τις παρακάτω ρυθμίσεις:

  • Επανακαθορισμό του Εθνικού Μητρώου Αγροτικών Συνεταιρισμών και άλλων Συλλογικών Φορέων  που προβλέπει την καταγραφή σε μια ενιαία  βάση δεδομένων όσων  συνεταιρισμών πληρούν τις προϋποθέσεις εγγραφής, δηλ. έχουν εγγραφεί στο Ειρηνοδικείο, έχουν παρουσιάσει ένα επιχειρησιακό πλάνο  διάρκειας 3 ετών και έχουν δεσμευτεί να υποβάλουν κάθε χρόνο τις οικονομικές τους καταστάσεις.
  • Με την εισαγωγή τριών ρυθμίσεων για τους συνεταιρισμούς  που  δεν είναι σε καλή οικονομική κατάσταση ή είναι ιδιαίτερα υπερχρεωμένοι:

α) τη συγχώνευση

β) τη πτώχευση

γ) και τη διάλυση

Συγχώνευση

Με τη συγχώνευση δίνεται η δυνατότητα να συγχωνευθούν δύο ή περισσότεροι συνεταιρισμοί είτε με σύσταση ενός νέου είτε με την απορρόφηση του ενός ή των άλλων σε έναν ήδη υφιστάμενο και με τη μεταφορά  των στοιχείων του ενεργητικού και παθητικού των συγχωνευόμενων ΑΣ στον νέο ΑΣ σύμφωνα με την τρέχουσα  λογιστική τους αξία και με την αντίστοιχη προσαρμογή των συνεταιριστικών μερίδων.

Πτώχευση

Με τη κήρυξη ενός συνεταιρισμού  σε κατάσταση πτώχευσης, ο ΑΣ   προχωρεί στη διάλυσή του αφού αρχίσει η διαδικασία της εκκαθάρισης των περιουσιακών του στοιχείων  από τους διορισμένους προς τούτο εκκαθαριστές εκτός και εάν γίνει προσπάθεια σωτηρίας του είτε με την επιβολή έκτακτης εισφοράς στα μέλη είτε με την επιτυχία πτωχευτικού συμβιβασμού. Ο συνεταιρισμός   εξοφλεί τα ληξιπρόθεσμα χρέη του από  το προϊόν της εκκαθάρισης.

Διάλυση

Τέλος ένας συνεταιρισμός προχωρεί σε λύση του, είτε όταν πτωχεύσει ή όταν το σύνολο των ιδίων κεφαλαίων του καταστεί κατώτερο από το 1/5 του συνεταιριστικού κεφαλαίου, ή μετά από απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης όταν διαπιστωθεί μετά από έλεγχο ότι η λειτουργία του  απέβη παράνομη ή αν αδράνησε για τρεις (3) τουλάχιστον συνεχείς διαχειριστικές χρήσεις ή αν συνάγεται εγκατάλειψη του σκοπού του, λόγω μειωμένης δραστηριότητάς του.

Η νέα λειτουργία των συνεταιρισμών

Α. Θεσπίζεται ο έλεγχος των συνεταιρισμών σε τρία επίπεδα:

α) σε επίπεδο λειτουργίας του συνεταιρισμού με τη δημιουργία του Εποπτικού Συμβουλίου στα όργανα διοίκησης, του οποίου ο ρόλος είναι να ελέγχει τις πράξεις του Διοικητικού Συμβουλίου και την τήρηση των διατάξεων του νόμου, του καταστατικού και των αποφάσεων της Γενικής Συνέλευσης.

β) σε επίπεδο τακτικού και έκτακτου διαχειριστικού, λογιστικού και οικονομικού ελέγχου των ετησίων χρηματοοικονομικών καταστάσεων των ΑΣ από διορισμένους ελεγκτές,

γ) σε  επίπεδο κρατικής εποπτείας με:

  • τη δημιουργία του Εθνικού Μητρώου ΑΣ και άλλων Συλλογικών φορέων και της Αρμόδιας Ελεγκτικής αρχής στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για τη παρακολούθηση της σύννομης λειτουργίας και της δράσης τους, της νομιμότητας των πράξεών τους, την αξιολόγησή τους, τον έλεγχο του ισολογισμού, των λοιπών ετήσιων οικονομικών καταστάσεων και γενικά των βιβλίων και στοιχείων που τηρούνται από τους ΑΣ και εξακρίβωση της καταβολής της αξίας των συνεταιρικών μερίδων ή άλλων ληξιπρόθεσμων οικονομικών υποχρεώσεων των μελών τους και για να επιβάλλουν διοικητικές κυρώσεις σε περίπτωση μη σύννομης λειτουργίας,
  • τη δημιουργία του Κλάδου Επιθεωρητών στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων

Β. Θεσπίζεται η δυνατότητα των μελών του ΑΣ, του Εποπτικού Συμβουλίου και των Ελεγκτών να συγκαλούν Γενική Συνέλευση εάν διαπιστώσουν ορισμένες παραβάσεις τόσο σε επίπεδο λειτουργίας όσο και οικονομικής διαχείρισης του συνεταιρισμού.

Γ. Θεσπίζεται η ευθύνη των μελών σε σχέση  με τον συνεταιρισμό:

  • με την αποχή του μέλους από δραστηριότητες ανταγωνιστικές στον ΑΣ.
  • με την ευθύνη των μελών και μετά την έξοδό τους από τον ΑΣ, για υποχρεώσεις που δημιουργήθηκαν όταν ήταν μέλη
  • με την ευθύνη των μελών του ΔΣ  για κάθε ζημιά που προκάλεσαν με υπαιτιότητά τους στον ΑΣ κατά την άσκηση των καθηκόντων τους και παραγραφή της ζημιάς από δόλο μετά από 10 έτη,

Δ. Δημιουργείται θεσμικό πλαίσιο για την αποφυγή φαινομένων κατάχρησης εξουσίας από μέλη του συνεταιρισμού ή του ΔΣ

  • με την απαγόρευση συγγενικής σχέσης μεταξύ των μελών  του Διοικητικού Συμβουλίου και του Εποπτικού Συμβουλίου,
  • με την απαγόρευση ψήφισης από μέλος του ΔΣ για προσωπικό ή συγγενικό θέμα,
  • με την έγκριση μόνο εξόδων κίνησης και παράστασης στις συνεδριάσεις του ΔΣ
  • με την απαγόρευση για 3 χρόνια εκλογής των μελών του ΔΣ σε αιρετή θέση
  • με τη θέσπιση αριθμού  σταυρών προτίμησης στα 2/5  του όλου αριθμού των μελών του Διοικητικού ή Εποπτικού Συμβουλίου,
  • με τη μη εκλογή μελών ΔΣ και ΕΠ εάν έχουν καταδικαστεί ή δεν τηρούν τις υποχρεώσεις τους στον συνεταιρισμό,
  • με την έκπτωση μέλους από ΔΣ ή ΕΣ εάν διαπιστωθεί οποιοδήποτε κώλυμα εκλογιμότητας
  • και με την εκπαίδευση του ΔΣ και των μελών του συνεταιρισμού  στο συνεταιριστικό πνεύμα

Ε. Θεσπίζονται  ποινικές  διατάξεις  για μια σειρά από παραπτώματα

  • με φυλάκιση  από 3 μήνες έως ένα έτος μέλη του ΔΣ ή υπάλληλοι του ΑΣ εφόσον έχουν παράξει ψευδή στοιχεία ή έχουν κάνει εικονικές εγγραφές σε βιβλία ή δεν παραδίδουν βιβλία σχετικά με  την οικονομική κατάσταση του ΑΣ
  • με φυλάκιση από 1 μήνα έως 1 έτος εάν ο ελεγκτής κατά την άσκηση των καθηκόντων του παρέχει εν γνώσει του ψευδή στοιχεία ή αποκρύπτει ή αρνείται αληθή γεγονότα ή περιστατικά, που αφορούν στη διαχείριση ή στην οικονομική κατάσταση των ΑΣ
  • με φυλάκιση από ένα μήνα έως ένα έτος εάν μέλος α) ενεργεί πράξεις διοίκησης ή διαχείρισης ή ελέγχου μετά τη λήξη της θητείας του β) ψηφίζει χωρίς δικαίωμα ή ψηφίζει πολλές φορές ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο προκαλεί την παραγωγή μη γνήσιου αποτελέσματος εκλογής για την ανάδειξη Διοικητικών Συμβουλίων, Εποπτικών Συμβουλίων και άλλων οργάνων και αντιπροσώπων των ΑΣ .
  • με φυλάκιση από ένα  μήνα μέχρι ένα  έτος, ή με χρηματική ποινή όποιος παρεμποδίζει τις συνεδριάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου ή του Εποπτικού Συμβουλίου  ή της Γενικής Συνέλευσης  των μελών των ΑΣ, με χρήση ή με απειλή σωματικής βίας ή με άλλη παράνομη πράξη ή παράλειψη.